Verhalen uit Noordwijk aan Zee
Hoe Noordwijk leerde vakantie vieren
Een eeuw geleden kwam een gezin niet voor een vlug weekend naar Noordwijk. De koffers gingen open, de kinderen vonden hun plek en de zomer lag voor hen. Stadse families bleven weken, soms bijna het hele seizoen. Noordwijkse gezinnen maakten intussen ruimte: zij trokken in het kleine zomerhuis achter in de tuin en gaven het woonhuis aan hun gasten.
- Een badkoets bracht de gast met kleren en al tot in zee
- Duitse bezoekers hielpen Noordwijk groot te maken als badplaats
- Noordwijkse gezinnen woonden ’s zomers achter hun eigen huis
- Ons huis aan de Duinweg ziet de seizoenen komen en gaan sinds 1933
Met paard en badkoets de zee in
Het georganiseerde badleven begon in Noordwijk in 1866. Bezoekers stapten in hun stadskleren in een houten badkoets, kleedden zich om achter het deurtje en bleven zitten terwijl een paard de koets de branding in trok. Daar wachtte een badknecht om hen te helpen bij de voorgeschreven duik. Zeebaden gold als een kuur; zonnebaden kwam later.
De stoomtram verbond Leiden en Noordwijk vanaf 1885. Twee jaar later nam de Duitse hotelier Heinrich Tappenbeck Huis ter Duin over. Zijn adresboek stond vol Duitse adellijke families en zij volgden hem naar de Hollandse kust. Lang voordat er bordjes met ‘Zimmer frei’ achter de ramen hingen, klonk er al Duits op het Noordwijkse strand.
De koffer bleef de hele zomer staan
In 1888 verschenen de eerste particuliere zomervilla’s. Veertig jaar later telde Noordwijk 50 hotels en pensions, 128 huizen en appartementen voor badgasten en 89 villa’s. De deftige badplaats was een familiebadplaats geworden, vol gasten die ieder jaar naar hetzelfde adres terugkeerden.
In oude Noordwijkse verhalen duren vakanties zes of zelfs acht weken. Zo’n zomerverblijf leek meer op een tijdelijke verhuizing. Ons woonhuis aan de Duinweg komt uit 1933 en ontving volgens de overgeleverde huisgeschiedenis eerst stadsmensen die hier hun zomer doorbrachten. Na de oorlog werd het een permanent woonhuis, zoals meer huizen die hun leven rond het badseizoen waren begonnen.
De gasten kregen de beste bedden
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen de Duitse vakantiegangers terug. Achter Noordwijkse ramen verschenen bordjes met ‘Zimmer frei’ en ‘Zimmer mit Frühstück’. Zodra alle kamers vol zaten, schikte het gezin zich op zolder, in de schuur of in het zomerhuis achter in de tuin. De betalende gast sliep in het echte bed.
Sommige reisbureaus brachten een hele Omnibus vol Duitse families en zochten voor iedereen een kamer. In juni 1965 kostte een ‘Zimmer mit Frühstück’ bij Wiener Stube Renova 8,50 gulden per nacht, plus vijftien procent. De vakantiegulden kwam terecht bij bakkers, groenteboeren en tientallen gezinnen in de straten achter de grote hotels.
Wollen dekens op het strand in augustus
Fotograaf Hans Steinmeier bezocht het Noordwijkse strand op 2 augustus 1966. Hij trof vijf vakantiegangers onder gestreepte wollen dekens, beschermd door een geruit windscherm. Eén vrouw leest een boek, links ritselt een krant en blote voeten steken in het zand.
De foto vangt de Nederlandse afspraak met het weer: je komt voor de zee en neemt genoeg wol mee voor de Noordzeewind. Deze gasten hadden tijd. Hun kamer was morgen nog van hen en ook de weken daarna.
Toen kwam Spanje opeens dichterbij
Pakketreizen en goedkopere vluchten gaven gezinnen in de jaren zestig en zeventig een nieuwe keuze: zonzekerheid aan de Middellandse Zee. Nederlandse vliegvelden verwerkten in 1960 1,45 miljoen passagiers en in 1972 al 6,81 miljoen. Spanje veranderde van een verre droom in een vakantie die gewone gezinnen konden boeken.
Het ritme in Noordwijk veranderde mee. Vele weken werden twee weken, één week of een paar dagen aan zee. De gasten bleven komen, maar pakten minder uit en wilden meer vrijheid. Hotels, pensions en particuliere verhuurders pasten zich aan het kortere bezoek aan.
Een klein huis vindt nieuwe bewoners
De zomerhuisjes achter Noordwijkse woningen kregen nieuwe bewoners. In het ene huisje trok een student, starter of woningzoekende. Een ander keerde terug naar de vakantieverhuur, nu voor een kort verblijf in plaats van een heel seizoen. De kleine huizen bleken flexibel, omdat ze altijd al tussen wonen en vakantie in hadden gestaan.
Ons zomerhuis ontvangt nu twee gasten tegelijk. Zij hebben beide verdiepingen, een eigen binnentuin en hun eigen Finse sauna. Hun koffers blijven misschien maar een paar nachten. Het oude Noordwijkse ritueel leeft nog: de deur achter je dichttrekken, naar zee lopen en leven op het ritme van het strand.
FAQ
Het Noordwijkse zomerhuis in het kort
Waarom staan er zoveel zomerhuisjes in Noordwijk?
Veel bewoners bouwden een klein huis achter in de tuin. Daar woonden ze tijdens het badseizoen zelf, terwijl ze het woonhuis of losse kamers aan gasten verhuurden.
Waarom kwamen zoveel Duitse gasten naar Noordwijk?
Duitse bezoekers hielpen Noordwijk vanaf het einde van de negentiende eeuw bekend te maken als badplaats. Na de Tweede Wereldoorlog vulden terugkerende Duitse families de hotels, pensions en kamers bij mensen thuis.
Hoe oud is het huis van Romantic Wellness B&B?
Het woonhuis aan de Duinweg komt uit 1933 en nadert zijn honderdste verjaardag. Volgens de overgeleverde huisgeschiedenis gebruikten stadsmensen het eerst als zomerhuis.
Kunnen we nu in een zomerhuisje in Noordwijk overnachten?
Ja. Romantic Wellness B&B verhuurt een privézomerhuis met twee verdiepingen voor twee personen, een Finse sauna, eigen ingang en binnentuin, op ongeveer tien minuten lopen van strand en duinen.
Voor wie verder wil lezen
- Omgevingsvisie Noordwijk 2030: toeristische geschiedenis en wonen in het achterhuisje
- Platform Cultureel Erfgoed Noordwijk: badplaats, badkoetsen en pensions
- Provinciale erfgoedinventaris Noordwijk: villa’s, bezoekersaantallen en wederopbouw
- Nationaal Archief: badgasten onder dekens op 2 augustus 1966
- CBS: groei luchtvaartpassagiers van 1960 tot 1972
- Lokale herinnering: Zimmer mit Frühstück voor 8,50 gulden in 1965